De passie van de smid – Damast stalen koksmessen

De passie van de smid – Damast stalen koksmessen

Een donkere garage goed volgestouwd met spullen. Enkele achtergelaten stukken speelgoed van de kinderen en een stapel bierbakken die de bierkelder mogelijks niet haalden. De plaats waar hij gebogen over zijn werkbank leunt met het snerend lawaai rondom hem. Alleen maar helemaal niet eenzaam! Gefocust op zijn passie: het smeden van damast stalen koksmessen. Daar waar de schoonheid van een doorgedreven hobby (uiteindelijk beroep) de ruwe omgeving van een werkplek idealiseert. Een stukje eigen ruimte waar je als vader van 2 bengels wel naar kan snakken! Het kan aan mij liggen maar ik vind het bijzonder fascinerend om mensen hun ambacht met passie te zien beoefenen. Met een bezoek aan Atelier 185, het atelier van Clem Vanhee, trappen we af met wat hopelijk een mooie reeks kan worden over mensen in de ban van hun passie. Een fotoreeks gecombineerd met het verhaal van de man/vrouw in beeld. Hopelijk genieten jullie net zoveel?

Nature versus nurture

De setting lijkt op het eerste zicht doodnormaal… Wie gebruikt zijn garage nog voor wat hij dient? Een gevoel van herkenning ontmoet mij wanneer ik atelier 185 binnenkom. Overigens geen volledig onbekende plaats aangezien mijn gedachten onmiddellijk terug gekatapulteerd werd naar een zomerse dag waarop een kampvuur de inleiding vormde van wat een onvergetelijke vrijgezellenavond zou worden van een gemeenschappelijke vriend. Hoewel de passie voor vuur ons allen bindt zijn het niet de vlammen maar de penetrerende stank van Surströming die mijn herinnering prikkelen. Kortstondig echter want de geur van geslepen metaal valt in niets te vergelijken met de rotte vis die men zowaar nog delicatesse durft te noemen. Met onderandere Pink Floyd, ZZ top en Alice Cooper als achtergrondmuziek wordt de ruwe schoonheid van de ambacht wat kracht bijgezet. En wanneer de werkbank extra belicht wordt in de overigens donkere omgeving is de sfeer compleet! Een setting waarin met volle aandacht en gedrevenheid gewerkt wordt aan een nieuwe set Damast stalen messen.

Damast stalen koksmessen

Mac Gyver

Dat een passie al vroeg ontstaat blijkt uit onze gemeenschappelijke jeugdherinneringen. Al op jonge leeftijd ontstond de fascinatie voor vuur en messen. De voor ons legendarische (voor anderen misschien beruchte) Bring your own Meat and Beer BBQ’s die we elk om beurt organiseerden in de tijd dat onze wilde haren het gebrek aan baard compenseerden zijn hiervan wel een voorbeeld. Altijd dook wel ergens een verborgen handgemaakt  wapen (variërend van waterkanonnen tot kruisbogen) te bespeuren waarmee onschuldig kattekwaad werd uitgemeten. Niet uitzonderlijk sneuvelde wel eens een tafel stoel of fiets, maar altijd konden we rekenen op de toolkit in de achterzak van de smid van dienst. Het duurde dan ook niet lang voor de bijnaam MacGyver hem werd toegewezen. In een goed doordachte ouderlijke ingeving stellen zijn ouders 15 jaar geleden voor om een opleiding smeden te volgen. Wat door de gemiddelde ouder als gevaarlijk zou kunnen worden beschouwd werd gezien als een ruw talent in ontwikkeling!

Damast stalen messen

Damast stalen koksmessen – Een droom

Clem vertelt tijdens het opstellen van zijn materiaal hoe hij tijdens deze lessen al vroeg begon te dromen over het maken van damast stalen messen. Iets wat toen onmogelijk leek blijkt veel oud ijzer later toch een realiteit te zijn geworden. Met trots onderbreekt hij zijn ritueel om enkele pronkstukken uit zijn handgemaakte collectie te tonen die voor de gelegenheid in huis werden gehaald en een mooie plaats kregen naast enkele archiefstukken in een ruwe aftandse groene kast vol charme. Niet de plaats waar de messen doorgaans veilig opgeborgen liggen voegt hij eraan toe! “Ik zou het niet over mijn hart kunnen krijgen moest ik er één van kwijt spelen”. Als over zijn eigen kinderen spreekt hij met zorg over zijn product. Trots op het resultaat “als een functioneel instrument uitstekend is in waar het voor gemaakt wordt en bovendien een kunstzinnig design aspect met zich meedraagt is dit iets waar je als maker erg trots op kan zijn.” Dat ook de buitenwereld deze koksmessen ook als dusdanig erkent is iets wat Clem enkel maar extra vreugde bezorgd.

Damast stalen koksmessen

Voor iedereen

Hoewel de messen exclusieve handgemaakte stukken zijn, hoopt hij toch een breed publiek te kunnen aanspreken. Met klanten variërend van enthousiaste hobbykoks, kunstverzamelaars, een chef met sterallures tot zelfs een sterrenchef, … kan hij op brede interesse rekenen. Toch blijft het hart liggen bij het ambachtelijk proces waar hij uitgebreid over vertelt. Ware het niet dat ik achter zijn klanten had gevraagd was hij hier wellicht zelf niet over begonnen. De uitleg hoe van een stuk hout en metaal een mes wordt gemaakt daarentegen legt hij gedreven en stapsgewijs uit!

Damast stalen koksmessen

Aarde vuur water en lucht.

De 4 oerelementen die aan de basis liggen van het smeden en inspirerend zijn doorheen het leven. Bij het maken van een damast stalen mes wordt vertrokken van 2 hoog gelegeerde gereedschapsstalen. Deze worden geschrankt op elkaar gelegd en  in een gassmeedvuur verhit tot boven 1500°C. eenmaal witgloeiend kunnen de verschillende stalen in elkaar worden gelast met vuur door middel van een machinale smeedhamer. Na het vuurlassen word er een massief stuk staal verkregen dat bestaat uit 2 contrasterende staalsoorten, hierbij vullen de individuele eigenschappen van de basismaterialen elkaar aan, maar het individuele karakter van de verschillende stalen verdwijnt niet volledig.

Damast stalen koksmessen

Vuurlassen

Dit stuk word vervolgens in stukken geslepen om terug geschrankt gevuurlast te worden. De herhaling van dit proces leidt tot een uiteindelijk ruw product van 135 laags damaststaal met de allerfijnste structuur. Hierdoor krijgt het damast stalen mes in wording niet enkel een visueel aantrekkelijk patroon. Het herhaaldelijk handmatig uitsmeden van het staal werkt namelijk eveneens versterkend op de inwendige structuur van het staal. De kristalstructuur wordt zodanig verfijnd dat dit resulteert in een veel harder, scherper en taaier mes. Enkel door in alle stappen van het proces de kritische factoren te bewaken kan een product van een zeer hoge kwaliteit gemaakt worden.

Damast stalen koksmessen

Harden en smeden

Na het smeden volgt het hardingsproces, de meest kritische fase binnen de productie proces van een damast stalen mes. Daarna volgt het slijpen van het lemmet. In deze fase word het bruut gesmede staal omgevormd tot een elegant en functioneel designobject. Clem probeert bij het maken van zijn messen constant nieuwe technieken en combinaties te gebruiken waardoor er een constante evolutie zit in zijn werk. Over de loop der jaren heeft hij een eigen stijl ontwikkeld. Deze stijl combineert de originele smeedstructuur die voor een deel behouden blijft meteen serie aan slijp en etsbewerkingen waardoor deze zelfs nog geaccentueerd wordt.

Damast stalen koksmessen

Nauwgezette afwerking

Tijdens dit proces laat Clem Vanhee mij even meekijken. Ondertussen is de installatie in gereedheid gebracht. Met een stevige koptelefoon ter bescherming van de oren en een pantser ter bescherming van de niets tekortkomende buik buigt hij zich met een sterke focus over de slijpmachine. Als levensgenieter kan het niet anders dan dat dit gepaard gaat met een streepje rock die zich afspeelt in de koptelefoon. Het ritme van de muziek laat hem echter niet afleiden. In volle workflow sleept hij nauwgezet een reeks messen terwijl ik dit tracht in beeld te brengen door onze passie te verenigen. Hoewel ik hiermee slechts een kleine stap in het proces volgde groeit mijn respect! Na een dik uur slijpen gaat de koptelefoon even af en vertelt hij verder over de afwerking van het product.

Damast stalen koksmessen

Harmonie van brute elegantie

Naast het brute staal gaat hij eveneens op zoek naar unieke stukken hardhout of andere exclusieve materialen die worden gebruikt voor de afwerking van de handvaten. Hiermee wil hij de samensmelting van het brute oerproduct en de verfijnde afwerking in de verf zetten om tot een mooi elegant doch stoer ogend eindproduct te komen. Elk mes krijgt een eigen karakter en verhaal mee wat het uniek maakt ten opzichte van de rest. Tijdens het vormen krijgt het als het ware een eigen leven mee wat zich vertaalt in een product met uitstraling.

Met deze start van de reeks “gedeelde passie” hoop ik jullie even enthousiast te kunnen maken als mijzelf bij het opsnuiven van de passie waarmee iemand anders te werk gaat! Volgende in de reeks is een brouwer! Wie volgt op Instagram heeft misschien al een idee, voor de rest zal het nog even wachten worden! Alvast bedankt @Clem Vanhee voor de inkijk en deskundige uitleg! Ben je zelf benieuwd naar zijn creaties? Neem dan een kijkje op de website van Atelier 185 of laat Clem een boodschap na op zijn Facebook– of instagrampagina waar je zijn ontwerpen kan volgen! 

Maar laat ook zeker niet na om enkele recepten te bekijken waarbij mes en BBQ elkaar ontmoetten:



5 thoughts on “De passie van de smid – Damast stalen koksmessen”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.


%d bloggers liken dit:
Inline
Inline